• صفحه نخست
  • تکنیک‌های «خلاصه نویسی و یادداشت برداری»

تکنیک‌های «خلاصه نویسی و یادداشت برداری»

تکنیک‌های «خلاصه نویسی و یادداشت برداری»

در دوران تحصیلی به‌ویژه برای داوطلبین کنکور و دانشجویان، زمان بسیار اهمیت دارد. زیرا ممکن است به دلیل فشرده بودن برنامه‌های درسی، کلاس‌های جبرانی و فوق‌برنامه و همچنین نیاز به استراحت دچار کمبود وقت شوند. به‌همین خاطر بسیار مهم است که برای موفقیت در هر مقطع درسی، کنکور و دانشگاه، دانش‌آموزان و دانشجویان برنامه‌ریزی داشته باشند.

علاوه بر برنامه‌ریزی یکی از مواردی که به افراد در موفقیت‌شان کمک فراوانی می‎‌کند استفاده از تکنیک‌های «خلاصه نویسی و یادداشت برداری» است.


آیا می دانید ریاضی رو خط اولین برگزار کننده ی کلاس های تخصصی آموزشی ریاضی از نهم تا کنکور می باشد ؟؟ با کمترین هزینه در کنار بهترین اساتید کشور باش فقط با یک اشتراک در کنار بزرگترین ها باش

این تکنیک که شامل شناسایی مهم‌ترین موارد، بازنویسی متن و جمع‌بندی است، ابزاری مهم برای موفقیت تحصیلی به‌ویژه برای ورود به دانشگاه خواهد بود. به‌ همین خاطر قصد داریم در این مطلب به نحوه‌ی خلاصه نویسی و یادداشت برداری مطالب درسی، به‌ویژه در درس ریاضی پایه‌های نهم، دهم، یازدهم و کنکور بپردازیم.

قبل از آن بگذارید بررسی کنیم خلاصه نویسی چیست؟

خلاصه نویسی و یادداشت برداری

خلاصه نویسی و یادداشت برداری چیست؟

خلاصه نویسی به معنای ارائه یک متن از نکات اصلی، براساس مرور اجمالی دروس و از زبان خود شما است. خلاصه باید بسیار کوتاه‌تر از متن اصلی باشد.

نوشتن یک خلاصه مستلزم نقد، تجزیه و تحلیل منبع نیست، بلکه شما باید به‌سادگی بتوانید یک شرح واضح، عینی و دقیق از مهم‌ترین اطلاعات و ایده‌ها، بدون کپی متن اصلی و بدون از دست دادن هیچ یک از نکات مهم ارائه دهید.

در حقیقت فرد باید هر آن‌چه که از مطلب و نکات مهم آن متوجه شده است را به زبان ساده و محاوره‌ای یادداشت برداری کند.

توجه داشته باشید که هدف از خلاصه نویسی این است که خواننده پس از خواندن مطلب شما، درک روشنی از منبع اصلی داشته باشد.

خرید اشتراک
دسترسی به آموزش ریاضی نهم تا کنکور
تومان ۶۵،۰۰۰ ماهانه
  • دسترسی به همه دوره ها
  • پشتیبانی آنلاین ۲۴ ساعته
  • تضمین موفقیت در آزمون ها و کنکور
یادداشت برداری برای کنکور

فواید خلاصه نویسی و یادداشت برداری مطالب درسی

دانش‌آموزان دبیرستانی به‌ویژه آن‌هایی که در حال آماده شدن برای کنکور هستند، باید حجم زیادی از دروس را مطالعه کنند. بالا رفتن حجم مطالعه باعث کاهش تمرکز و همچنین از دست رفتن زمان می‌شود. به همین خاطر مهارت خلاصه نویسی و یادداشت برداری برای مطالب درسی کمک فراوانی در به حافظه سپردن و کاهش زمان مطالعه (به‌ویژه در هفته‌های پایانی نزدیک به کنکور) خواهد کرد.

در حقیقت بزرگ‌ترین فایده خلاصه نویسی این است که به فرد می‌آموزد «چگونه متن بلندی را برای درک بهتر و دریافت نکات اصلی به یک متن مختصر کاهش دهد.»

انواع روش‌های خلاصه نویسی و یادداشت برداری از مطالب درسی

خلاصه نویسی و یادداشت برداری بسته به نوع درس، روش‌های مختلفی دارد که با رعایت اصول آن می‌توانید به‌راحتی هر مبحث را مرور و به‌خاطر بسپارید.

انواع روش‌های خلاصه نویسی و یادداشت برداری از مطالب درسی عبارتند از:

– چکیده نویسی؛

در این روش نکات مهم، کلیدی و هر آن‌چه از درس متوجه شده‌اید را به‌صورت چکیده روی یک کاغذ یادداشت می‌کنید.

– حاشیه‌نویسی؛

در این روش نکات مهم و کلیدی را در همان صفحه به زبان خودتان در حاشیه کتاب یا جزوه یادداشت می‌کنید. حاشیه‌نویسی را باید به‌گونه‌ای انجام دهید که تمام نکات مهم در یک خط جا بگیرد.

– علامت‌گذاری؛

ساده‌ترین و رایج‌ترین روش یادداشت برداری در مطالعه، علامت‌گذاری است. در این روش می‌توانید نکات مهم و کلمات اصلی را با علامت‌هایی مانند دایره، مربع، ستاره و… دسته‌بندی و مشخص کنید.

– نت‌برداری؛

نت‌برداری که تقریباً کمی سخت و اختصاصی است، در این روش فرد با توجه به برداشت ذهنی و درک موضوع، آن را به زبان خود یادداشت می‌کند. برای اینکه بتوانید نت‌برداری کاملی داشته باشید بسیار مهم است که درس را به‌خوبی یاد بگیرید. بسیاری از  داوطلبین کنکور نکات و فرمول‌های مهم را در نت‌برداری رمزگذاری می‌کنند که فقط خودشان می‌دانند معنای آن چیست! معمولاً نت‌برداری در درس‌های حفظ کردنی مانند ادبیات کاربرد بیشتری دارد.

– دسته‌بندی تست‌ها؛

در این روش تعدادی تست را علامت می‌زنید تا با هر بار حل این تست‌ها تمام مطالب آن مبحث را مرور و یادآوری کنید. در واقع تمام نکات مهم آن درس باید در تست‌ها وجود داشته باشد. این روش بیشتر برای دروس تحلیلی مثل ریاضی، فیزیک، زیست و… کاربرد دارد.

– هایلایت یا مارکر کردن؛

در این روش کلمات و جملات مهم و کلیدی را توسط ماژیک مارکر به‌صورت هایلات مشخص می‎‌کنید. توجه داشته باشید که مارکر کشیدن باید روی نکات مهم و اصلی باشد.

خرید اشتراک
دسترسی به آموزش ریاضی نهم تا کنکور
تومان ۶۵،۰۰۰ ماهانه
  • دسترسی به همه دوره ها
  • پشتیبانی آنلاین ۲۴ ساعته
  • تضمین موفقیت در آزمون ها و کنکور
خلاصه نویسی

برای اینکه یک خلاصه نویسی تمیز و متنوع داشته باشید، می‌توانید از رنگ‌های مختلف در هایلات کردن استفاده کنید و براساس نظر خود هر رنگ را به یک دسته‌بندی اختصاص دهید.

– ارجاع دادن؛ در این روش دانش‌آموز باید مباحث مرتبط به‌ هم و ترکیبی را که در کتاب، جزوه، کمک آموزشی و… آمده است، به‌ هم ارجاع دهد. این روش برای درس زیست به‌شدت کاربرد دارد.

– خلاصه نویسی به روش نمودار درختی؛

در این روش مطالب باید به‌صورت نموداری سازمان‌یافته مانند درخت به هم متصل شوند. در روش درختی، متن اصلی را در وسط قرار داده و مطالب و نکات فرعی را مانند شاخه‌های درخت به آن متصل می‌کنید. این روش که نقشه ذهنی نیز نام دارد، یکی از بهترین روش‌های خلاصه نویسی است که بسیاری از دانش‌آموزان و دانشجویان کشورهای پیشرفته و توسعه یافته از آن استفاده می‌کنند.

خلاصه نویسی به روش درختی

نحوه‌ی خلاصه نویسی و یادداشت برداری مطالب درسی

بیشتر دانش‌آموزان به‌ویژه داوطلبان کنکور به تأثیر و اهمیت خلاصه‎‌برداری و یادداشت‌نویسی واقف هستند، اما احتمال دارد شیوه‌های درست آن را ندانند.

در حقیقت خلاصه نویسی هنری است که نکات مهم را به‌صورت خلاصه‌ شده در اختیار خواننده می‌گذارد. به‌همین خاطر باید بسیار دقت کنید که متن خلاصه شده شما، ساختاربندی داشته باشد.  برای این‌که متن خلاصه شده دارای ساختار باشد باید دو نکته را در نظر بگیرید:

– عنوان‌های اصلی، مسائل کلیدی و راه‌حل‌ها را بنویسید.

– نکات جزئی را بررسی و در صورت لزوم یادداشت کنید.

معمولاً خلاصه یک کتاب پنجاه صفحه‌ای، باید سه تا چهار صفحه A4 باشد. اگر بخواهیم روش خلاصه نویسی را در یک خط بیان

یادداشت برداری

برای شروع خلاصه نویسی به مداد، خودکار، کاغذ و ماژیک هایلایت، نیاز دارید. درست است که با پیشرفت تکنولوژی می‌توانید مطالب خود را تایپ کنید، اما طبق مطالعات انجام شده نوشتن خلاصه با قلم در دفتر یادداشت، نه‌تنها باعث مرور آن می‌شود، بلکه در حافظه تصویری فرد حک شده و ذهن آن نوشتار را مال خود می‌داند. پس از تهیه کاغذ و قلم، ۵ قدم زیر را بردارید:

قدم اول؛ متن را بخوانید

برای اطمینان از اینکه کاملاً مطلب را درک کرده‌اید باید بیش از یک ‌بار آن را بخوانید. می‌توانید خواندن را به سه روش موثر انجام دهید:

– مطلب را به‌صورت کلی مرور کنید تا از موضوع و شکل اصلی آن مطلع شوید.

– هنگام مطالعه نکات مهم را برجسته کنید، اما در حین خواندن یادداشت نکنید.

– برای تائید اینکه نکات کلیدی را متوجه شده‌اید، قسمت‌های مهم یا دشوار را دوباره بخوانید.

قدم دوم؛ متن را تقسیم‌بندی کنید

برای اینکه متن را بهتر کنترل کنید، باید زیرشاخه‌های آن را مشخص کنید. سعی کنید در کنار هر پاراگراف یک کلمه یا عبارت بنویسید که محتوای آن را توصیف می‌کند، سپس با یک نگاه هر قسمت از مطلب را که روی چه موضوعی تمرکز دارد، بیابید و موضوعات مشابه یا مرتبط را گروه‌بندی کنید.

قدم سوم؛ مشخص کردن نکات اصلی

 برای اینکه بتوانید مهم‌ترین نکات هر قسمت از مطالب درسی را به‌درستی انتخاب کنید از خود بپرسید: «خواننده برای درک یا نتیجه‌گیری از این مطلب باید چه چیزی را بداند؟»

به‌ خاطر داشته باشید که هدف شما در خلاصه نویسی استخراج نکات اساسی است و هر آن‌چه را که نقش جزئیات فرعی دارد باید کنار بگذارید.

قدم چهارم؛ خلاصه را بنویسید

اکنون که نکات کلیدی و هدف خلاصه نویسی را دانستید، باید آن‌ها را به زبان خودتان بنویسید. به‌خاطر داشته باشید که هرگز در یادداشت برداری عین عبارت‌ها و جمله‌ها را ننویسید. بهترین راه برای انجام این کار، کنار گذاشتن کتاب درسی و نوشتن با توجه به نکات کلیدی و درک خود از مطلب است.

قدم پنجم؛ خلاصه نویسی را بررسی کنید

در آخر یک بار دیگر مطلبی را که یادداشت برداری کردید بخوانید تا اطمینان حاصل کنید:

– هیچ نکته ضروری را فراموش نکرده‌اید.

– به‌طور دقیق نکات مهم و کلیدی را یادداشت کرده‌اید.

– اگر یادداشت شما حجیم است، دوباره آن را خلاصه نویسی کنید.

روش خلاصه نویسی درس ریاضی پایه‌های نهم، دهم، یازدهم و کنکور

همان‌ طور که گفتیم روش خلاصه نویسی هر درس متفاوت است، به‎‌ویژه درس‌های اختصاصی محاسباتی مانند ریاضی، فیزیک و شیمی که باید فرمول‌های مهم و کاربردی را به‌خاطر بسپارید.

برای خلاصه نویسی درس ریاضی پایه‌های نهم، دهم، یازدهم و کنکور می‌توانید از روش طبقه‌بندی استفاده کنید. برای این‌کار می‌توانید فرمول‌های ریاضی را به‌صورت مبحثی در یک کاغذ، فرمول‌های آماری را در کاغذی دیگر، مثلثات را در ورقی دیگر و… بنویسید. این روش در یادآوری فرمول‌ها و مباحث مهم ریاضی بسیار مفید است.

در واقع دانش‌آموز باید فرمول‌ها، قواعد، رسم نمودارها و… را یادداشت و هر مبحث را به‌طور جداگانه طبقه‌بندی کند.

به‌خاطر داشته باشید که نوشتن خود فرمول برای خلاصه نویسی اشتباه است. برای یادداشت برداری باید فرمول موردنظر را با مطرح کردن سوال و مثال بنویسید. در واقع شما با این‌کار آن‌ها به روش خودتان دسته‌بندی می‌کنید.

برای این‌که بتوانید درس ریاضی پایه‌های نهم، دهم، یازدهم و کنکور را به خوبی یاد بگیرید و خلاصه نویسی کنید، مراحل زیر را انجام دهید:

  1. ابتدا درس را عمیق و مفهومی یاد بگیرید.
  2. تا می‌توانید تست بزنید تا به سوالات و فرمول‌ها تسلط پیدا کنید. (تکرار و تمرین)
  3. هر چند روز کتاب و جزوه‌ها را بخوانید و نکاتی‌ را که احساس می‌کنید امکان فراموشی دارد در خلاصه یادداشت کنید.
  4. در طول تست‌زنی اگر روش‌ها و نکات جالبی برای حل مسائل ریاضی کشف کردید یا متوجه شدید، آن را به زبان خودتان در خلاصه‌ یادداشت کنید.

بهتر است برگه‌ها را به‌صورت منظم دسته‌بندی کنید تا حفظ کردن و یادآوری فرمول‌های برای‌تان راحت‌ باشد.

خرید اشتراک
دسترسی به آموزش ریاضی نهم تا کنکور
تومان ۶۵،۰۰۰ ماهانه
  • دسترسی به همه دوره ها
  • پشتیبانی آنلاین ۲۴ ساعته
  • تضمین موفقیت در آزمون ها و کنکور